Thursday, 26/11/2020 - 18:54|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường TH Nguyễn Hữu Dực

Tiểu sử Cụ Nguyễn Hữu Dực

TIỂU SỬ NGUYỄN HỮU DỰC (1857-1908)

Nguyễn Hữu Dực sinh năm 1857 tại làng Phú Hiệp, tổng Hòa Đa, phủ Tuy Hòa, nay là thôn Phú Hòa, thị trấn Hòa Hiệp Trung, huyện Đông Hòa. Ông là một trong những thủ lĩnh lãnh đạo phong trào xin sưu, chống thuế năm 1908 ở Phú Yên.

Sinh trưởng trong một gia đình Nho giáo, thuở thiếu thời Nguyễn Hữu Dực được gửi ra Bình Định học. Ông rất chăm chỉ học hành, năm 17 tuổi ông đậu khóa sinh. Nhưng về sau vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông không thể tiếp tục việc học nữa, trở về quê sống với nghề đồng áng, chăm lo cha mẹ già.

Đến năm 1885, sau khi kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi xuống hịch Cần Vương, ông hưởng ứng phong trào, làm chức Tham Trấn, coi việc quân thứ khắp tổng Hòa Đa. Do đó dân chúng thường gọi ông là Tham Trấn Hòa Đa.

Sau khi phong trào Cần Vương bị thất bại, ông bị Pháp bắt cầm tù. Mãn tù, ông trở về quê sống với gia đình. Tuy nhiên ông vẫn nuôi chí lớn nên thường giao thiệp với các nhà yêu nước trong tỉnh và các nhân sĩ các tỉnh xung quanh như Bình Định, Khánh Hòa.

Do sự liên lạc đó, năm Mậu Tuất (1908) phong trào cắt tóc xin sưu do các cụ Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc Kháng phát động ở Quảng Nam, Quảng Ngãi và Bình Định rồi bắt mối vào Phú Yên.

Sau khi đã nhận lãnh trách nhiệm, ông bèn thành lập tổ chức khắp các phủ huyện trong tỉnh, hô hào dân chúng tham gia, đến ngày 14 tháng 4 (âm lịch) năm 1908 cuộc biểu tình bắt đầu lan rộng trong toàn tỉnh Phú Yên.

Trước hết đồng bào thuộc Tam tổng phủ Tuy Hòa rủ nhau cắt tóc, ăn bận rách rưới. Đi tới đâu họ đều hô hào đàn ông cắt tóc ngắn, hưởng ứng tham gia phong trào xin sưu. Đoàn biểu tình càng lúc càng đông, kéo nhau xuống phủ Tuy Hòa bấy giờ còn đóng tại thôn Đông Phước, xã Hòa An, huyện Phú Hòa ngày nay.

Chẳng may tối hôm đó viên chánh tổng Hòa Bình tên là Hớn đi mật báo với tri phủ Tuy Hòa, rồi ra báo tòa sứ Sông Cầu, nói rằng dân chúng Tuy Hòa nổi loạn, vì vậy, khi dân chúng kéo đến phủ thì quan Tri Phủ đã trốn mất từ hồi nào, cửa phủ đóng chặt.

Đoàn biểu tình dưới sự hướng dẫn của Nguyễn Hữu Dực tiếp tục đi bộ ra Sông Cầu. Nhưng khi tới Trạm Gành thuộc xã Phú Tân huyện Tuy An, đoàn biểu tình gặp tên quan một và 10 tên lính tập từ Sông Cầu vừa vào tới nơi. Bọn Pháp thấy dân biểu tình quá đông, bèn dàn ra bắn chỉ thiên. Nguyễn Hữu Dực liền chạy lại ôm ngang lưng viên quan một, vừa nói to: “Bẩm quan lớn, dân chúng vì nghèo đói nên đi xin sưu, chứ có làm giặc làm ngụy gì mà bắn”. Viên quan một tưởng ông lại cướp súng, bèn thúc mạnh báng súng ra sau, chẳng may trúng ngực ông, khiến ông té nhào xuống chết ngay. Liền đó bọn lính tập được lệnh bắn xả vào đám biểu tình. Nhiều người bị trúng đạn, chết và bị thương. Đám đông chạy tán loạn.

Sau đó quân Pháp rút về Sông Cầu. Mặc dầu Nguyễn Hữu Dực, linh hồn của cuộc biểu tình đã chết, các thủ lĩnh phong trào xin sưu vẫn tiếp tục tập hợp đám đông lại để kéo ra Sông Cầu, họ khiêng luôn xác ông và những tử thi khác đi theo. Nhưng ra đến cầu Tam Giang, bị bọn Pháp ngăn cản không cho tiến vào tỉnh lỵ và thẳng tay khủng bố, cuộc biểu tình mới tan rã hoàn toàn. Các lãnh đạo phong trào và dân chúng đành mang xác ông trở lui lại chôn tại đèo Dốc Găng. Ba năm sau, con cháu mới cải táng hài cốt ông về quê nhà ở thôn Phú Hòa chôn cất. Ông thọ 51 tuổi. Năm 2014, mộ của ông được UBND tỉnh Phú Yên công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Bài tin liên quan
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 1
Hôm qua : 1
Tháng 11 : 130
Năm 2020 : 5.330